Ağız, diş ve çene cerrahı, diş hekimliği fakültesini bitirdikten sonra bu alanda uzmanlık eğitimi almış diş hekimidir. Dişlerin, çenelerin ve ağız içi dokuların cerrahi sorunlarıyla ilgilenir. Türkiye'de uzmanlık eğitimi diş hekimliği fakültelerinde yürütülür.

Gömülü yirmi yaş dişlerinin çekimi, diş kökü ucu (apikal) cerrahisi, çene ve ağız içi kistleri, dental implant ve kemik greftleme, çene kırıkları, çene eklemi (TME) sorunları ve ağız içi tümörlerin biyopsisi başlıca konulardır. Yarık dudak ve damak ile çene yapısı bozukluklarının ameliyatları da bu alana girer.

Tekrarlayan şişlik ve ağrıya yol açan gömülü diş, çene içinde ağrısız şişlik, iyileşmeyen ağız yarası, çenede kilitlenme veya ses gelmesi, dişsiz bölgeye implant planı ya da çene travması durumunda başvurabilirsiniz. Yutma veya nefes alma güçlüğü, durmayan kanama ya da yüzde hızla yayılan şişlik varsa beklemeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Önce şikayetiniz, kullandığınız ilaçlar ve geçirdiğiniz hastalıklar sorulur. Ardından ağız içi, dişler, çene hareketleri ve yüzdeki şişlik veya asimetri muayene edilir. Gerekli görülürse görüntüleme istenir ve tedavi seçenekleri, riskleriyle birlikte size anlatılır.

En sık panoramik diş filmi ve küçük bölgeler için periapikal röntgen kullanılır. Gömülü dişlerin sinir ve sinüsle ilişkisini, implant planlamasını ve kistleri değerlendirmek için dental volümetrik (konik ışınlı) bilgisayarlı tomografi istenebilir. Yüz kemiği kırıklarında veya kitle şüphesinde bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans görüntüleme gerekebilir.

Tedaviler çoğunlukla lokal anestezi altında yapılan diş çekimi, kist ve kök ucu ameliyatları, implant yerleştirme ve kemik, sinüs greftleme gibi işlemlerdir. Çene kırıkları plak ve vidalarla sabitlenir. Çene yapısı bozukluklarında ortognatik cerrahi gibi daha kapsamlı ameliyatlar genel anestezi ile yapılır.

Randevuya eski röntgen veya tomografi görüntülerinizi, kullandığınız ilaçların listesini ve alerjilerinizi yanınızda getirin. Kan sulandırıcı, diyabet veya kalp ilacı kullanıyorsanız bunu mutlaka bildirin, ilacı kendi kendinize kesmeyin. Ameliyat öncesi yemek, içmek ve ağız bakımı konusunda size verilen talimata uyun.

Diş hekimi dolgu, kanal tedavisi ve basit çekim gibi günlük işlemleri yapar. Ağız, diş ve çene cerrahı ise uzmanlık eğitimiyle zor çekimler, kist ve kemik ameliyatları, çene kırıkları ve çene yapısı cerrahisi gibi cerrahi işlemlerde yetkinleşmiştir. Genel diş hekiminiz karmaşık bir durum görürse sizi bu uzmana yönlendirebilir.

Hayır. Ağrı, tekrarlayan iltihap, komşu dişte çürük veya çürük bölgesinde kemik kaybı, kist şüphesi ya da ortodontik gerekçe varsa çekim önerilir. Belirti vermeyen ve düzenli izlenen dişlerde bazen çekim yerine takip tercih edilir. Karar, röntgen incelemesi sonrasında sizinle birlikte verilir.

İlk gün sıcak yiyecek ve içeceklerden, güçlü çalkalamadan, pipetle içmekten ve sigaradan kaçının; oluşan pıhtıyı bozmamak önemlidir. Şişliği azaltmak için dış yüze soğuk uygulama önerilir. Kanama durmuyorsa, ağrı birkaç gün sonra artıyorsa, ateş veya yutma güçlüğü gelişirse cerraha haber verin.

İmplant, çoğunlukla lokal anestezi altında çene kemiğine yerleştirilen titanyum bir vidadır; kemiğe kaynaştıktan sonra üzerine diş yapılır. Kemik hacmi yetersizse önce ya da aynı seansta kemik tozu veya membranla greftleme, üst çenede gerekirse sinüs yükseltme yapılır. İyileşme süresi kişiye ve greft miktarına göre değişir, planı cerrahınız anlatır.

Diş sıkma veya gıcırdatma, çiğneme kaslarında gerginlik, eklem diskinin yer değiştirmesi, eklem iltihabı, çene travması veya uyumsuz kapanış neden olabilir. Belirtiler arasında çene ve kulak önünde ağrı, ağız açarken ses gelmesi, ağzın tam açılamaması ve baş ağrısı sayılabilir. Birçok kişide önce plak, egzersiz ve destekleyici yöntemler denenir; cerrahi yalnız seçilmiş durumlarda gündeme gelir.

Önce hava yolu, kanama ve baş travması gibi yaşamı tehdit eden durumlar değerlendirilir; kaza sonrası çene veya yüz travmasında acil servise başvurmak gerekir. Görüntülemeyle kırığın yeri belirlenir. Kırık kayma göstermiyorsa çoğu zaman kapalı izlem ve beslenme düzenlemesi yeterli olabilir, kayma varsa plak ve vidalarla ameliyat ile sabitleme yapılır.

Çenedeki çoğu kist iyi huyludur, ancak türü ancak çıkarılan dokunun patolojik incelemesiyle kesinleşir. Bu yüzden çıkarılan kist veya şüpheli doku genellikle patolojiye gönderilir. Üç haftadan uzun süren iyileşmeyen ağız yarası, sertleşen ya da büyüyen kitle gibi durumlarda daha erken değerlendirme önemlidir.

Çoğu işlem lokal anestezi ile yapılır; ağızdaki ilgili bölge uyuşturulur, siz uyanıksınızdır. Kaygısı yüksek hastalarda ya da uzun işlemlerde damar yoluyla sedasyon eklenebilir. Çok sayıda diş çekimi, çene kırığı ve ortognatik cerrahi gibi geniş ameliyatlarda genel anestezi gerekir; bunu anestezi uzmanı uygular ve izler.

Ortognatik cerrahi, üst ve alt çenenin konumunu düzelterek hem kapanışı hem yüz uyumunu iyileştirmeyi amaçlayan ameliyattır; genellikle ortodontist ile birlikte planlanır. Yarık dudak ve damak ameliyatları ise doğuştan olan yarığı kapatmak için çocuklukta, aşamalı olarak yapılır. İkisi de genel anestezi gerektirir ve ekip çalışmasıyla yürütülür.