Akupunktur, geleneksel Çin tıbbından gelen ve vücuttaki belirli noktalara ince, steril iğnelerin batırıldığı bir uygulamadır. Türkiye'de Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamaları arasında yer alır. Standart tıbbi tedavinin yerine geçmez, tamamlayıcı olarak kullanılır.

Daha çok bel ve boyun ağrısı, migren ve gerilim tipi baş ağrısı, diz osteoartriti, ameliyat sonrası ve kemoterapiye bağlı bulantı gibi durumlarda destekleyici olarak uygulanır. Etkisi her kişide aynı değildir ve bazı alanlarda bilimsel kanıt sınırlıdır. Uygulamadan önce hekim değerlendirmesi yapılır.

Türkiye'de GETAT yönetmeliğine göre akupunktur yalnızca Sağlık Bakanlığı onaylı eğitimi alıp sertifika almış hekimler ve diş hekimleri tarafından, yetkili merkezlerde uygulanabilir. Hekim veya diş hekimi olmayan kişilerin akupunktur yapması yasaldır denemez. Uygulayıcının sertifikasını ve yetkili bir kurumda çalıştığını sorabilirsiniz.

Önce şikayetiniz, hastalıklarınız ve kullandığınız ilaçlar sorulur. Sonra cilt temizlenir ve tek kullanımlık steril iğneler seçilen noktalara yerleştirilir; iğneler genellikle yirmi otuz dakika yerinde kalır. Gerekirse iğnelere hafif elektrik akımı verilir.

Seans sayısı şikayete göre değişir; çoğu zaman haftada bir ya da iki seans olmak üzere birkaç seanslık bir seri planlanır. Etki kişiden kişiye farklıdır; bazılarında rahatlama kısa sürer, bazılarında daha uzun sürebilir. Birkaç seanstan sonra fayda görülmüyorsa yöntemin sürdürülmesi gözden geçirilmelidir.

Yetkili ve steril uygulamada ciddi yan etki nadirdir. İğne yerinde hafif ağrı, morarma, küçük kanama, bayılma hissi ve geçici yorgunluk görülebilir. Çok nadir olarak enfeksiyon veya organ yaralanması (örneğin göğüs bölgesinde akciğer zarının yaralanması) bildirilmiştir, bu yüzden yalnızca sertifikalı hekimlere başvurulmalıdır.

Kanama bozukluğu olanlarda veya kan sulandırıcı kullananlarda, iğne yerinde ya da yakınında deri enfeksiyonu olanlarda, ateşli ve ağır enfeksiyon durumunda dikkatli olunur ya da uygulanmaz. Hamilelikte bazı noktalardan kaçınılır, kalp pili taşıyanlarda elektro-akupunktur yapılmaz. Tüm hastalıklarınızı ve ilaçlarınızı mutlaka uygulayıcıya bildirin.

Seanstan önce hafif bir şeyler yiyin, aç ya da çok tok gelmeyin. Kolay sıvanabilen rahat kıyafetler giyin. Tahlil sonuçlarınızı, kullandığınız ilaçların listesini ve varsa önceki tedavi raporlarını yanınızda getirin.

Akupunktur iğneleri çok ince olduğu için çoğu kişi yalnızca hafif bir batma hissi duyar. İğne ilerletilirken ağırlık, uyuşma veya yayılan bir sıcaklık hissi olabilir ve bu genellikle beklenen bir durumdur. Şiddetli ağrı olursa hemen uygulayıcıya söyleyin.

Bazı ağrı durumlarında (örneğin kronik bel ve boyun ağrısı, migren, diz osteoartriti) çalışmalar sınırlı ya da orta düzeyde fayda bildirmiştir. Ancak sonuçlar çalışmaya göre değişir ve etkinin bir kısmı plasebo etkisiyle açıklanabilir. Bu nedenle akupunktur kanıtı güçlü standart tedavilerin yerine geçmez, onlara eklenebilecek tamamlayıcı bir seçenektir.

Hayır. Kanser, enfeksiyon, kalp hastalığı, diyabet gibi ciddi hastalıklarda akupunktur tek başına tedavi olarak kullanılmamalıdır. Önerilen ilaçları veya ameliyatı bırakmadan, hekiminize haber vererek tamamlayıcı yöntem olarak değerlendirilebilir. Belirtileriniz kötüleşirse akupunkturu beklemeden hekime başvurun.

Bu konulardaki kanıt zayıf ve çelişkilidir; akupunkturun sigarayı bırakma veya kilo vermede tek başına kalıcı fayda sağladığı güçlü biçimde gösterilmemiştir. Bazı kişiler istek ve iştahı yönetmede destek bulabilir, ancak sonuç garanti edilemez. Sigara bırakma için kanıtı güçlü danışmanlık ve tedavi seçenekleri, kilo yönetimi için beslenme ve hareket programı öncelik taşır.

Hamilelikte bazı akupunktur noktalarının uterus kasılmalarını tetikleyebileceği düşünüldüğü için bu noktalardan kaçınılır. Gerekli görülürse yalnızca deneyimli bir hekim, kadın doğum hekiminizle birlikte değerlendirerek uygulayabilir. Hamile olduğunuzu ya da olabileceğinizi uygulayıcıya mutlaka söyleyin.

Bazı durumlarda çocuklara, daha az iğne ve çok kısa süreyle uygulanabilir; yine de çocuklarda kanıt sınırlıdır. Çocuğun korkmaması ve hareketsiz kalabilmesi önemlidir, uygulama yalnızca çocuk deneyimi olan sertifikalı bir hekimle ve ebeveynin bilgisiyle yapılır. Çocuğunuzun şikayeti için önce çocuk hekiminin değerlendirmesi gerekir.

Klasik akupunkturda yalnızca iğneler kullanılır. Elektro-akupunkturda iğnelere hafif elektrik akımı verilir. Kupa ve hacamat gibi yöntemler iğne yerine vakumla deriyi çekmeye dayanan ayrı uygulamalardır, hacamatın etkisine dair bilimsel kanıt sınırlıdır. Tamamı GETAT kapsamındadır ve yalnızca yetkili sertifikalı hekim veya diş hekimi tarafından yapılmalıdır.

Seans sonrası kısa süreli yorgunluk veya gevşeme hissi olabilir; o gün ağır egzersizden, alkolden ve çok sıcak banyodan kaçınmanız önerilir. İğne yerlerinde ağrı artışı, kızarıklık, şişlik, akıntı ya da ateş olursa uygulayıcınıza haber verin. Şikayetlerinizdeki değişimi not ederek bir sonraki seansta paylaşın.