Algoloji, ağrının nedenini araştıran ve özellikle uzun süren (kronik) ağrıyı yönetmeye odaklanan bir tıp dalıdır. Ağrı sadece belirti olarak değil, başlı başına bir sağlık sorunu olarak ele alınır. İlaç, girişimsel işlemler ve rehabilitasyon birlikte planlanır.

Bel ve boyun fıtığı ağrısı, siyatik, migren ve diğer baş ağrıları, trigeminal nevralji, zona sonrası ağrı, diyabetik nöropati, kanser ağrısı, fibromiyalji, eklem ve omuz ağrıları, ameliyat sonrası kalıcı ağrı ve kompleks bölgesel ağrı sendromu ile ilgilenir. Özellikle ilk tedavilerle geçmeyen ağrılarda başvurulur.

Ağrınız üç aydan uzun sürüyorsa, ilaçlarla yeterince kontrol edilemiyorsa ya da uyku, iş ve günlük yaşamınızı bozuyorsa başvurabilirsiniz. Ani başlayan şiddetli göğüs ağrısı, felç belirtileri, bacaklarda güç kaybı ile birlikte idrar ya da dışkı kaçırma gibi durumlarda beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Ağrının yeri, şiddeti, niteliği, ne zaman arttığı ve öncesinde hangi tedavileri aldığınız ayrıntılı sorulur. Ardından fizik muayene ve sinir sistemi muayenesi yapılır. Ağrı sıklıkla ölçek ya da günlük formlarla kayda alınır, böylece tedavinin etkisi izlenebilir.

Ağrının kaynağına göre kan tetkikleri, röntgen, manyetik rezonans (MR), bilgisayarlı tomografi, ultrason ve elektromiyografi (EMG) istenebilir. Bazen tanıyı doğrulamak için ağrılı bölgeye tanısal sinir bloğu uygulanır. Tetkikler yalnız gerektiğinde ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir.

Tedavide ilaçlar (ağrı kesiciler, sinir ağrısı ilaçları, kas gevşeticiler), sinir blokları, epidural steroid enjeksiyonu, radyofrekans uygulamaları, tetik nokta enjeksiyonu ve fizik tedavi yöntemleri kullanılabilir. Gerekli görülen kişilerde omurilik stimülasyonu gibi ileri yöntemler de düşünülür. Seçim ağrının nedenine ve hastaya göre yapılır.

Ağrınızın ne zaman başladığını, günün hangi saatinde arttığını ve hangi hareketlerle tetiklendiğini not edin. Kullandığınız ilaçları, daha önce yapılmış görüntüleme sonuçlarını ve raporları yanınızda getirin. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ya da alerjiniz varsa mutlaka belirtin.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı kas, eklem ve hareket sistemi sorunlarına, nörolog ise sinir sistemi hastalıklarına odaklanır. Algolog ise ağrıyı merkez alır ve gerektiğinde bu branşlarla birlikte çalışır. Birçok algolog bu branşlardan ya da anesteziyoloji uzmanlığından gelir.

Evet, sık tekrarlayan migren, küme tipi baş ağrısı, gerilim tipi baş ağrısı ve trigeminal nevralji algolojinin ilgi alanındadır. İlaç tedavisinin yanında oksipital sinir bloğu gibi uygulamalar gündeme gelebilir. Baş ağrısı ani ve şiddetli başlamışsa ya da konuşma bozukluğu, güçsüzlük eşlik ediyorsa acil servise başvurun.

Önce ilaç, egzersiz ve fizik tedavi denenir. Yeterli yanıt alınmazsa epidural steroid enjeksiyonu, sinir kökü bloğu, faset eklem enjeksiyonu ya da radyofrekans gibi görüntü eşliğinde yapılan girişimler planlanabilir. Cerrahi gerekip gerekmediği ise ayrıca beyin ve sinir cerrahisi ya da ortopedi ile birlikte değerlendirilir.

Deneyimli bir uzman tarafından, çoğunlukla ultrason ya da floroskopi eşliğinde ve steril koşullarda yapıldığında genellikle güvenlidir. Enjeksiyon yerinde ağrı, morarma, geçici uyuşukluk, nadiren enfeksiyon, kanama ya da sinir hasarı görülebilir. Hangi riskin sizin için geçerli olduğunu işlemden önce uzmanınız anlatır.

Algoloji, kanser ağrısını ilaç dozlarını düzenleyerek, sinir blokları ve gerektiğinde ağrı pompaları gibi yöntemlerle hafifletmeyi amaçlar. Hedef, kişinin daha rahat uyuması, yemesi ve günlük işlerini sürdürebilmesidir. Bu destek kanser tedavisinin yerine geçmez, onkoloji ekibiyle birlikte yürütülür.

Zona sonrası ağrı, diyabetik nöropati ve sinir sıkışmaları gibi yanıcı, elektriklenme tarzındaki ağrılarda genel ağrı kesiciler çoğu zaman yetersiz kalır. Bu ağrılarda sinir ağrısına özel ilaçlar, sinir blokları ve bazı durumlarda radyofrekans ya da stimülasyon yöntemleri kullanılabilir. Altta yatan hastalığın (örneğin diyabetin) kontrolü de tedavinin parçasıdır.

Güçlü ağrı kesicilerin, özellikle morfin türevi ilaçların uzun süreli kullanımında bağımlılık ve alışma riski vardır. Bu nedenle algolog ilaçları gerekli en düşük etkili miktarda ve düzenli takiple verir, ilaç dışı yöntemlere ağırlık verir. İlaçları kendi kendinize artırmayın ya da bırakmayın, her değişikliği uzmanınızla konuşun.

Tıp fakültesi sonrasında genellikle anesteziyoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon ya da nöroloji gibi bir uzmanlıkla başlanır. Ardından Türkiye'de algoloji yan dal eğitimi alınır. Bu nedenle profilde uzmanın hangi ana branştan geldiğini incelemek faydalıdır.

Bazı kişilerde bir enjeksiyondan sonra ağrıda belirgin rahatlama olur, ancak çoğu kronik ağrıda tek seans yetmez. Tedavi çoğunlukla ilaç, egzersiz ve gerekirse tekrar eden girişimlerden oluşan bir programdır. Yanıt kişiden kişiye değiştiği için sonuç sözü verilemez, kontroller sonucuna göre plan güncellenir.