Çocuk endokrinoloğu, bebeklik çağından ergenlik sonuna kadar büyüme, gelişme, ergenlik ve hormonlarla ilgili sorunları değerlendiren ve tedavi eden hekimdir. Önce tıp fakültesini, ardından çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığını bitirir, sonra çocuk endokrinolojisi yan dal eğitimini tamamlar. Hormon sorunlarının çocuklarda erişkinlerden farklı seyrettiği için bu alanda özel eğitim gerekir.

Boy kısalığı ve büyüme hormonu eksikliği, çok erken (erken puberte) ya da geç ergenlik, çocukluk çağı tip 1 diyabeti, tiroid hastalıkları (doğumsal hipotiroidi, guatr), çocukluk çağı obezitesi, adrenal bez hastalıkları ve cinsiyet gelişimi farklılıkları bu alanın konularıdır. Ayrıca bebeklerde kan şekeri düşüklüğü ve D vitamini eksikliğine bağlı kemik sorunları da değerlendirilir.

Boy uzunluğu akranlarından belirgin geri kalıyorsa, yılda çok az uzuyorsa, kızlarda çok erken göğüs gelişimi veya adet, erkeklerde çok erken testis büyümesi ya da çok geç ergenlik varsa başvurabilirsiniz. Aşırı su içme, sık idrara çıkma ve kilo kaybı, ani kilo alımı, boyunda şişlik ya da bebeklerde aşırı uyku hali ve beslenme güçlüğü de başvuru nedenidir. Çocuk bilinç bulanıklığı, derin ve hızlı nefes, sürekli kusma gösteriyorsa beklemeden Türkiye'de 112'yi arayın ya da acile gidin.

Doktor boy ve kilo, baş çevresi ve vücut oranlarını ölçer, bunları büyüme eğrilerine işler ve ergenlik evresini muayene eder. Doğum öyküsü, aile bireylerinin boyları, anne ve babanın ergenliğe giriş zamanı ve beslenme alışkanlıkları sorulur. Önceki ölçümlerin kayıtları değerlendirmeyi çok kolaylaştırır.

Sol el bileği filmiyle kemik yaşı değerlendirilir, kan tahlilleriyle tiroid, büyüme ve cinsiyet hormonları, kan şekeri ve HbA1c, D vitamini ve böbrek ya da karaciğer değerleri bakılır. Büyüme hormonu eksikliği şüphesinde hastanede ilaçlarla yapılan uyarı testleri, ergenlik sorunlarında hormon uyarı testleri, tiroid ve yumurtalık için ultrason, bazen beyin MR'ı istenebilir. Genetik hastalık şüphesinde genetik tetkikler de yapılabilir.

Tedavi hastalığa göre değişir: tip 1 diyabette insülin, hipotiroidide tiroid hormonu, büyüme hormonu eksikliğinde hormon iğneleri, erken pubertede ergenliği geciktiren ilaçlar kullanılır. Obezitede beslenme, hareket ve aile temelli yaşam tarzı programı esastır. Bazı durumlarda, örneğin tümör ya da doğumsal yapısal sorunlarda cerrahi ekiple birlikte planlama yapılır ve hiçbir hormon ilacı doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Çocuğun doğum kilosu ve boyu, önceki boy ve kilo ölçümleri, sağlık karnesi, aşı kartı ve varsa eski tahlil ve el bileği filmini getirin. Anne, baba ve kardeşlerin boylarını ve anne ile babanın ergenliğe giriş yaşını öğrenip not edin. Kan tahlili için açlık gerekebilir, bu konuda randevu sırasında bilgi alın.

Çocuk doktoru (çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı) çocukların genel sağlığını izler, hormon sorunu şüphesinde çocuk endokrinoloğuna yönlendirir. Erişkin endokrinologlar yetişkinlerin hormon hastalıklarına bakar, büyüme ve ergenlik gibi çocuğa özgü konularda eğitimli değildir. Çocuklarda boy, ergenlik, diyabet ve tiroid sorunlarında çocuk endokrinoloğu en uygun branştır.