Çocuk göğüs hastalıkları, bebeklik ve çocukluk çağında akciğer ve solunum yollarını ilgilendiren hastalıklara bakan bir yan daldır. Bu alanın doktoru, önce çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığını tamamlamış, ardından çocuk göğüs hastalıkları eğitimi almış hekimdir. Astım, tekrarlayan öksürük ve zatürre gibi durumlarda tanı ve tedavi planı yapar.

Çocukluk çağı astımı, tekrarlayan bronşit ve bronşiolit, zatürre, kronik öksürük, kistik fibrozis ve uyku sırasında solunum sorunları bu alanın başlıca konularıdır. Ayrıca yabancı cisim kaçırma, akciğer tüberkülozu, doğumsal akciğer ve solunum yolu anomalileri ile uzun süren hırıltı da değerlendirilir.

Üç haftadan uzun süren öksürük, sık tekrarlayan hırıltı ya da zatürre, egzersizde veya geceleri artan öksürük ve horlama için başvurabilirsiniz. Çocuğunuzda nefes almakta zorlanma, göğüs kafesinde çekilmeler, dudaklarda morarma, konuşamayacak kadar nefes darlığı veya yabancı cisim kaçırma şüphesi varsa beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Doktor önce öksürük, hırıltı, ailede astım veya alerji öyküsü, doğum ve beslenme hikayesini sorar. Ardından akciğerleri dinler, solunum sayısına, göğüs kafesi hareketine ve oksijen düzeyine bakar. Gerekirse tetkik planlar ve çocuğun yaşına uygun şekilde süreci size ve çocuğa anlatır.

Akciğer filmi, kan tetkikleri, alerji testleri, balgam veya boğaz kültürü ve gerektiğinde toraks tomografisi kullanılır. Yaklaşık beş altı yaşından sonra solunum fonksiyon testi (spirometri) yapılabilir. Kistik fibrozis şüphesinde ter testi, yabancı cisim ya da yapısal sorun şüphesinde bronkoskopi uygulanabilir.

Tedavi hastalığa göre değişir. Astımda inhaler ilaçlar ve tetikleyicilerden kaçınma, enfeksiyonlarda gerekirse antibiyotik ve destek tedavisi, yabancı cisimde bronkoskopi ile çıkarma uygulanabilir. İlaç seçimi ve dozu muayeneden sonra doktorunuz tarafından belirlenir, kendi başınıza ilaç başlatmayın.

Öksürüğün ne zaman, hangi saatlerde ve hangi durumlarda arttığını not edin, mümkünse hırıltı veya öksürük anını video ile kaydedin. Çocuğun kullandığı ilaçları, önceki akciğer filmlerini ve tetkik sonuçlarını, aşı kartını yanınızda getirin. Evde sigara dumanı, evcil hayvan ve ev tozu gibi olası tetikleyicileri düşünüp doktora aktarın.

Çocuk doktoru (pediatrist) çocukların genel sağlığına bakar, sık görülen enfeksiyonları ve büyüme gelişmeyi izler. Çocuk göğüs hastalıkları uzmanı ise pediatri eğitiminin üzerine akciğer ve solunum yolu hastalıklarında ek uzmanlık almıştır. Çocuk doktoru gerekli gördüğünde astım, kronik öksürük gibi durumlarda sizi bu uzmana yönlendirir.

Tekrarlayan hırıltı, gece ya da egzersizle artan öksürük, soğuk havada nefes darlığı ve ailede astım ya da alerji öyküsü astımı düşündürür. Tanı muayene, öykü ve uygun yaşta solunum fonksiyon testi ile konur. Yönetimde düzenli kontrol, tetikleyicilerden korunma ve doktorun planladığı koruyucu ve rahatlatıcı inhaler ilaçlar yer alır.

Çocuklarda öksürük çoğu zaman viral enfeksiyonlarla olur ve kendiliğinden geçer. Üç haftadan uzun süren veya sık tekrarlayan öksürük, altta astım, alerji, reflü, geniz akıntısı ya da başka bir akciğer sorunu olabileceğini düşündürür. Bu durumda sebebin bulunması için çocuk göğüs hastalıkları uzmanı değerlendirmesi yararlıdır.

Bronşiolit, özellikle iki yaşından küçük bebeklerde küçük hava yollarının viral enfeksiyonudur, en sık RSV virüsü neden olur. Burun akıntısı ve öksürükle başlar, hızlı nefes alma, hırıltı ve beslenmede zorlanma eklenebilir. Bebek emmeyi bırakır, çok hızlı soluyorsa, göğsü çekiliyorsa ya da morarma varsa beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise gidin.

Kistik fibrozis, vücuttaki salgıların koyu ve yapışkan olmasına yol açan kalıtsal bir hastalıktır, akciğerleri ve sindirim sistemini etkiler. Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, kilo alamama ve yağlı dışkı en sık belirtilerdir. Tanıda ter testi ve genetik inceleme kullanılır, takip akciğer, beslenme ve sindirim ekibiyle düzenli kontrollerle sürdürülür.

Çocuklarda horlama sık görülür, ancak her gece sürüyorsa, uykuda nefes duraklamaları, ağızdan solunum, huzursuz uyku, gündüz dikkat dağınıklığı veya yatak ıslatma eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir. Sık nedeni geniz eti ve bademcik büyümesidir. Değerlendirmede uyku öyküsü, muayene ve gerekirse uyku testi kullanılır, gerektiğinde kulak burun boğaz uzmanıyla birlikte plan yapılır.

Spirometri, çocuğun yönergeleri anlayıp işbirliği yapabilmesi gerektiği için genellikle beş altı yaşından sonra yapılabilir. Test, derin nefes alıp hızlıca üflemeyi içerir, ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Daha küçük çocuklarda tanı çoğunlukla öykü, muayene ve tedaviye yanıt üzerinden konur.

Küçük çocuklarda inhaler ilaç, spacer denilen hazneli aparat ve gerekirse maske ile verilir, böylece ilacın akciğere ulaşması artar. İlaç hazneye sıkılır, çocuk sakin bir şekilde birkaç nefes alır, ardından ağız çalkalanır. Kullanım tekniğini doktorunuz ya da hemşire size gösterecektir, dozu ve sıklığı kendiniz değiştirmeyin.

İlk değerlendirme, mevcut tetkiklerin yorumlanması, ilaç ve inhaler kullanım kontrolü ve takip görüşmeleri için online görüşme uygun olabilir. Akciğerlerin dinlenmesi ve ek tetkikler için ise yüz yüze muayene gerekir. Nefes darlığı, morarma veya ağır solunum sıkıntısı varsa online görüşme beklemeden 112'yi arayın ya da acile gidin.