Çocuk onkoloğu, çocukluk çağı kanserlerinin tanısını koyan ve tedavisini yöneten hekimdir. Tıp fakültesinden sonra çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığını, ardından çocuk hematolojisi ve onkolojisi yan dal eğitimini tamamlar. Çocuk kanserleri erişkin kanserlerinden farklı olduğu için tedavi, çocuk onkolojisi ekibinde çok disiplinli yürütülür.

En sık görülenler akut lösemiler (ALL ve AML), lenfomalar (Hodgkin ve non-Hodgkin), beyin ve omurilik tümörleridir. Nöroblastom, Wilms tümörü (böbrek), retinoblastom (göz), kemik tümörleri (osteosarkom, Ewing sarkomu), yumuşak doku sarkomları ve karaciğer tümörleri de bu branşın konusudur. Ayrıca bazı kan hastalıkları ve tedaviyle ilişkili sorunlar da izlenir.

Birkaç haftadır süren ve nedeni bulunamayan ateş, solukluk ve çabuk yorulma, kolay morarma ya da kanama, ele gelen ağrısız kitle ve şişlik, uzun süren kemik ve eklem ağrısı, sabahları kusma ile birlikte baş ağrısı, göz bebeğinde beyaz yansıma veya şaşılık yeni başlamışsa başvurulabilir. Bu belirtilerin çoğu zararsız nedenlerle de olur, bu yüzden korkmadan ama geciktirmeden önce çocuk doktoru muayenesi yaptırın, doktorunuz gerek görürse yönlendirir. Çocuk nefes alamıyor, bilinci bulanık veya durmayan kanaması varsa Türkiye'de 112'yi arayın.

Doktor yakınmaların öyküsünü dinler, çocuğu baştan ayağa muayene eder, lenf bezlerini, karın ve karaciğer ile dalağı elle kontrol eder. Tanı için kan sayımı, görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi ya da kemik iliği incelemesi yapılır. Bu süreç aileler için zor olabilir, ekip her adımı çocuğun yaşına uygun biçimde anlatır, sorularınızı açıkça sorabilirsiniz.

Kan sayımı ve yayma, biyokimya, akış sitometrisi, kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi, ultrason, MR, tomografi ve bazı durumlarda PET-BT yapılabilir. Tümörün türünü kesinleştirmek için doku örneği (biyopsi) patolojik, genetik ve moleküler incelemeye gönderilir. Küçük çocuklarda görüntüleme ya da girişimler sırasında sakinleştirme veya uyutma gerekebilir.

Tedavi tümörün türüne ve evresine göre planlanır: kemoterapi, cerrahi, radyoterapi, bazı hastalarda kök hücre nakli ve hedefe yönelik ya da immünoterapi gibi yeni yöntemler kullanılır. Birçok çocuk kanserinde tedaviye iyi yanıt alınabilir ancak sonuç hastalığın türüne ve yaygınlığına göre değişir. Tedavi boyunca enfeksiyon, kan sayısı düşüklüğü ve bulantı gibi sorunlar için destek tedavisi ve yakın izlem de yapılır.

Tüm tahlil, rapor ve görüntüleme sonuçlarını bir dosyada toplayıp randevuya getirin ve sorularınızı yazılı olarak hazırlayın. Çocuğa yaşına uygun, dürüst ve sakin bir dille bilgi vermek güven duygusunu artırır, ekipteki psikolog ve sosyal hizmet uzmanından destek isteyebilirsiniz. Tedavi sırasında el hijyeni, kalabalıktan kaçınma ve ateşin hemen bildirilmesi gibi enfeksiyondan korunma kurallarını öğrenin.

Erişkin onkologlar yetişkin kanserlerine bakar, çocuk kanserleri biyolojik olarak farklı olduğu ve ilaç dozları ve yan etkiler çocuklarda özel yönetim gerektirdiği için çocuk onkoloğuna gidilir. Türkiye'de çocuk hematolojisi ve onkolojisi çoğunlukla aynı yan dal içinde birlikte eğitilir, bu nedenle çocuk onkoloğu çoğu zaman kan hastalıklarına da bakar. Çocukluk çağı kanseri tanısı ya da şüphesinde çocuk hematoloji onkoloji merkezine başvurmak esastır.