Fonksiyonel tıp, hastalığın nedenini kişinin beslenme, uyku, stres, hareket, bağırsak sağlığı ve çevresel etkenleri gibi bütün yönleriyle araştırmayı hedefleyen, kişiye özel yaklaşım iddiasındaki bir tamamlayıcı tıp yöntemidir. Bağımsız bir tıp uzmanlık dalı değildir. Yöntemin bazı bölümleri kanıta dayalı, bazı bölümleri ise bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.

Genellikle uzun süredir yorgunluk, uyku sorunları, sindirim şikayetleri, kilo yönetimi güçlükleri ya da standart tıbbi değerlendirmede net bir neden bulunamayan yakınmaları olanlar başvurur. Yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme düzenlemesi destek olabilir. Ciddi veya hızla ilerleyen hastalıkların tanı ve tedavisi için yerini tutmaz.

Önce şikayetlerinizin standart bir değerlendirmeden geçmiş olması önemlidir. Bunun yanında yaşam tarzı ve beslenmeye dayalı destek arıyorsanız başvurabilirsiniz. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç kaybı, felç belirtileri, şiddetli kanama ya da kendinize zarar verme düşüncesi acildir, beklemeden 112'yi arayın.

Fonksiyonel tıp bağımsız bir uzmanlık dalı olmadığı için bu alanda çalışan kişinin öncelikle tıp fakültesi mezunu bir hekim olması gerekir. Tıbbi nitelikte tanı ve tedavi uygulamaları yalnızca hekimlerce, yetkili sağlık kuruluşlarında yapılabilir. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) kapsamındaki uygulamalar ise yalnızca Sağlık Bakanlığı sertifikalı hekim ve diş hekimlerince yapılabilir. Başvurmadan önce hekimin unvanını ve kurumun yetkisini sorun.

Görüşme genellikle uzundur ve yaşam öykünüzü, beslenmenizi, uyku, stres ve hareket düzeninizi ayrıntılı sorgular. Ardından muayene yapılır, gerekli görülürse kan ve diğer testler istenir. Hekim bulgulara göre beslenme, uyku, egzersiz ve stres yönetimi önerileri ve gerekirse takviye planlar. Rutin tıbbi muayenenin yerini tutmaz.

Beslenme düzenlemesi, uyku ve egzersiz önerileri, stres yönetimi, vitamin ve mineral takviyeleri, bazen bağırsak mikrobiyotası, hormon ya da besin duyarlılığı testleri kullanılır. Riskler arasında gereksiz ve pahalı testler, doğrulanmamış testlere dayalı yanlış yorumlar, aşırı takviye kullanımı, ilaç etkileşimleri ve gerekli tıbbi tedavinin geciktirilmesi sayılabilir.

Önceki tüm tahlil, görüntüleme ve rapor sonuçlarınızı, kullandığınız ilaç ve takviyelerin listesini getirin. Bir iki haftalık beslenme, uyku ve belirti günlüğü tutmak değerlendirmeyi kolaylaştırır. Başlamadan önce kullanılan test ve takviyelerin neye dayandığını, maliyetini ve beklenen yararı hekime açıkça sorun.

Beslenme, uyku, hareket ve stres yönetimi önerilerinin sağlığa yararı kanıtlanmıştır. Ancak fonksiyonel tıbba özgü birçok test ve bütüncül tedavi protokolünün etkisi iyi tasarlanmış çalışmalarla gösterilmemiştir. Bu nedenle standart tıbbi tedavinin yerine geçmez, olsa olsa tamamlayıcı bir destek olarak ele alınmalı ve ilaç tedavinizi hekiminize danışmadan bırakmamalısınız.