Gastroenteroloji cerrahisi, yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsak, karaciğer, safra yolları ve pankreas hastalıklarının ameliyatla tedavisiyle ilgilenen cerrahi daldır. Türkiye'de genel cerrahi uzmanlığı sonrası ek bir yan dal eğitimiyle yapılır. Hastalıkların hem iyi huylu hem de kanserli türlerini kapsar.

Mide ve kalın bağırsak kanserleri, safra kesesi taşı, karaciğer ve pankreas tümörleri, pankreatit komplikasyonları, reflü ve yemek borusu bozuklukları, bağırsak tıkanıklığı ve divertikülit komplikasyonları başlıca konulardır. Morbid obezite ameliyatları ve inflamatuar bağırsak hastalıklarının cerrahisi de bu alana girer.

Safra kesesi taşına bağlı tekrarlayan ağrı, bağırsak ya da mide tümörü şüphesi, kronik reflüde ameliyat önerisi, ya da başka bir uzmanın ameliyat gerekli dediği durumlarda başvurabilirsiniz. Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı, kusma ile gaz-gaita çıkaramama, kusmada ya da dışkıda kan, sarılık ve yüksek ateş acildir, beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise gidin.

Şikayetleriniz, geçirdiğiniz ameliyatlar ve kullandığınız ilaçlar sorulur, karın muayenesi yapılır. Daha önce yapılmış endoskopi, ultrason, tomografi ya da patoloji raporları incelenir. Ameliyatın gerekip gerekmediği, hangi yöntemle ve ne zaman yapılacağı sizinle konuşularak planlanır.

Kan sayımı, karaciğer ve böbrek testleri, pıhtılaşma testleri, EKG ve akciğer filmi genel hazırlıkta istenir. Hastalığa göre gastroskopi, kolonoskopi, karın ultrasonu, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR), gerekirse biyopsi ve tümör belirteçleri eklenir. Anestezi uzmanı da kalp ve akciğer uygunluğunuzu değerlendirir.

Ameliyatlar açık yöntemle ya da kapalı (laparoskopik) ve robotik yöntemle yapılabilir. Kapalı yöntemde karında küçük kesilerden kamera ve aletler girilir, genellikle ağrı ve hastanede kalış süresi daha azdır. Hangi yöntemin uygun olduğu hastalığa, hastanın genel durumuna ve cerrahın deneyimine göre belirlenir.

Kan sulandırıcı gibi ilaçlarınızı kullanıp kullanmamanız gerektiğini önceden cerrahınıza ve anestezi uzmanınıza sorun, kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin. Ameliyat öncesi aç kalma süresine uyun, sigarayı mümkünse bırakın. Bağırsak ameliyatlarında bağırsak temizliği gerekebilir, bunun nasıl yapılacağı size ayrıca anlatılır.

Gastroenteroloji uzmanı bir iç hastalıkları yan dalıdır, hastalıkları ilaç, endoskopi ve kolonoskopi gibi yöntemlerle izler ve tedavi eder. Gastroenteroloji cerrahı ise ameliyat gerektiren durumlarla ilgilenen bir cerrahtır. İki uzman çoğu zaman birlikte çalışır, ilaçla yönetilemeyen ya da komplikasyon gelişen hastalar cerraha yönlendirilir.

Taşlar ağrıya (safra kolik), safra kesesi iltihabına, sarılığa ya da pankreatite yol açtığında safra kesesinin alınması önerilir. Ameliyat çoğunlukla laparoskopik yapılır ve çoğu hasta kısa sürede günlük yaşamına döner. Belirti vermeyen taşlarda genellikle hemen ameliyat gerekmez, izlem yapılır.

Göbek çevresinde başlayıp sağ alt karına yerleşen ağrı, bulantı, iştahsızlık ve hafif ateş apandisiti düşündürür. Bu durumda beklemeden acil servise gidin, ağrı kesici ya da lavman kullanmayın. Tanı muayene, kan testi ve ultrason ya da tomografi ile konur, tedavi çoğunlukla ameliyattır.

Erken ve sınırlı evrede cerrahi, tümörün çevre lenf bezleriyle birlikte çıkarılmasıyla tedavinin temelidir. Evreye göre ameliyat öncesi ya da sonrası kemoterapi, bazı rektum tümörlerinde radyoterapi eklenebilir. Tedavi planı cerrah, tıbbi onkolog ve radyasyon onkoloğunun ortak kararıyla yapılır.

Beslenme ve hareket düzenlemesiyle yeterli kilo veremeyen, vücut kitle indeksi belirli düzeylerin üzerinde olan ve diyabet gibi eşlik eden hastalıkları bulunan kişilerde düşünülür. Tüp mide ameliyatı ve mide baypası en sık kullanılan yöntemlerdir. Ameliyat sonrası yaşam boyu beslenme düzeni, vitamin takibi ve düzenli kontrol gerekir.

Karaciğerde tümör ya da kist için kısmi karaciğer rezeksiyonu, ileri karaciğer yetmezliğinde karaciğer nakli yapılabilir. Pankreasta tümör için Whipple ameliyatı (pankreas başı ve komşu organların çıkarılması) ve distal pankreatektomi gibi büyük ameliyatlar uygulanır. Bunlar deneyim gerektiren ameliyatlardır, bu nedenle yeterli vaka sayısı olan merkezler tercih edilir.

Bu hastalıkların çoğu önce ilaçla izlenir. Darlık, tıkanıklık, fistül, apse, ağır kanama ya da ilaçla kontrol edilemeyen hastalıkta ameliyat gündeme gelir. Ameliyat kararı gastroenteroloji uzmanı ve cerrah birlikte verir, amaç hastalığın komplikasyonlarını çözmek ve yaşam kalitesini korumaktır.

Süre ameliyatın büyüklüğüne göre değişir: safra kesesi ameliyatından sonra genellikle bir iki gün, büyük bağırsak ya da pankreas ameliyatlarından sonra daha uzun hastanede kalınabilir. Beslenmeye çoğunlukla sıvıyla başlanır, yumuşak gıdalara ve normal beslenmeye kademeli geçilir. Ateş, artan karın ağrısı, yaradan akıntı veya kusma olursa cerrahınıza haber verin.

Her ameliyatta kanama, enfeksiyon, anestezi sorunları ve yara yeri problemleri görülebilir. Bağırsak ya da mide ameliyatlarında birleştirme hattında sızıntı, bağırsak tıkanıklığı ve fıtık gelişimi gibi komplikasyonlar da olabilir. Risk hastanın yaşı, kronik hastalıkları ve ameliyatın büyüklüğüyle artar; cerrahınız kişisel riskinizi ameliyat öncesi anlatır.