Göğüs cerrahisi (toraks cerrahisi); akciğer, plevra, trakea, mediasten, yemek borusunun bir bölümü ve göğüs duvarının cerrahi hastalıklarıyla ilgilenen bir cerrahi daldır. Göğüs cerrahı, tıp fakültesini ve göğüs cerrahisi uzmanlığını tamamlamış bir hekimdir. Gerektiğinde göğüs hastalıkları, onkoloji ve radyoloji uzmanlarıyla birlikte karar verir.

Başlıca konular akciğer kanseri, akciğerdeki nodül ve kitleler, pnömotoraks (akciğerin sönmesi), plevral efüzyon ve ampiyem (zarlar arasında sıvı ya da irin), mediasten tümörleri, timoma, trakea darlıkları, göğüs duvarı tümörleri, pektus deformiteleri ve aşırı terlemedir (hiperhidroz). Göğüs travmaları ve kaburga kırıkları da değerlendirilir.

Geçmeyen öksürük, kanlı balgam, nedeni bulunamayan kilo kaybı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da görüntülemede saptanan akciğer nodülü ve kitlesi için başvurabilirsiniz. Ani başlayan şiddetli göğüs ağrısı ve nefes darlığında ya da fazla miktarda kan tükürmede beklemeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Şikâyetleriniz, sigara öyküsü, mesleğiniz, geçirdiğiniz hastalıklar ve kullandığınız ilaçlar sorulur. Akciğerler dinlenir, göğüs duvarı muayene edilir ve varsa önceki röntgen, tomografi ve patoloji sonuçlarınız incelenir. Gerekirse ek tetkik ya da diğer branşlarla ortak değerlendirme planlanır.

Sık kullanılanlar akciğer grafisi, toraks bilgisayarlı tomografisi, solunum fonksiyon testleri ve kan tetkikleridir. Gerektiğinde PET-BT, bronkoskopi, iğne biyopsisi, mediastinoskopi ya da VATS ile örnek alma yapılabilir. Hangi tetkiklerin gerektiğine hekim şikâyetinize göre karar verir.

Tedavi hastalığa göre değişir: gözlem, göğüs tüpü ile hava ya da sıvının boşaltılması, kapalı (VATS) ya da açık (torakotomi) ameliyatlar, akciğerin bir parçasının ya da lobunun çıkarılması, mediasten kitlelerinin alınması gibi. Kanserde ameliyat tek başına ya da kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik veya immünoterapi ile birlikte, çok disiplinli kurul kararıyla planlanır.

Eski röntgen, tomografi, patoloji ve laboratuvar sonuçlarınızı, kullandığınız ilaçların listesini ve şikâyetlerinizin ne zaman başladığını yazılı olarak getirin. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız hekiminize mutlaka söyleyin, kendiniz bırakmayın. Sigara kullanıyorsanız ameliyattan önce bırakmak iyileşmeyi ve akciğer işlevini olumlu etkiler.

Göğüs hastalıkları uzmanı astım, KOAH, akciğer enfeksiyonları gibi hastalıkları ilaç ve izlemle tedavi eder, bronkoskopi de yapabilir. Göğüs cerrahı ise ameliyat gerektiren durumları üstlenir: akciğer kanseri cerrahisi, pnömotoraks, plevral hastalıklar, mediasten kitleleri gibi. Pratikte iki branş sık sık birlikte çalışır ve hastayı birbirine yönlendirir.

Genellikle hastalık erken evredeyse ve kişinin kalp ile akciğer işlevleri ameliyatı kaldırmaya uygunsa cerrahi düşünülür. Karar; tomografi, PET-BT, patoloji sonucu ve solunum testleri birlikte değerlendirilerek verilir. Her akciğer kanserinde ameliyat uygun olmayabilir, bu durumda kemoterapi, radyoterapi ya da diğer tedaviler devreye girer.

VATS, göğüs duvarında açılan birkaç küçük kesiden kamera ve özel aletlerle yapılan video yardımlı kapalı ameliyattır. Birçok hastada ağrı ve hastanede kalış süresi açık ameliyata göre daha azdır. Ancak her hastaya ve her hastalığa uygun değildir, bazı durumlarda açık ameliyat gerekebilir.

Pnömotoraks, akciğer ile göğüs duvarı arasındaki boşlukta hava birikmesi ve akciğerin kısmen ya da tamamen sönmesidir. Ani göğüs ya da yan ağrısı ve nefes darlığına yol açabilir. Küçük olanlar izlenebilir, belirgin olanlarda göğüs tüpü gerekir; tekrarlayan olgularda ameliyat düşünülebilir. Şüphe halinde vakit kaybetmeden acile başvurun.

Göğüs tüpü, plevral boşlukta biriken hava, sıvı, irin ya da kanı dışarı almak için göğüs duvarından yerleştirilen esnek bir borudur. Pnömotoraks, plevral efüzyon, ampiyem, göğüs travması ve bazı akciğer ameliyatlarından sonra kullanılır. Genellikle lokal anestezi ile takılır; boşalma tamamlanıp akciğer genişleyince kontrol görüntülemesi sonrası çıkarılır.

Süre ameliyatın türüne göre değişir; kapalı ameliyatlarda günlük yaşama dönüş genellikle daha kısa, açık ameliyatlarda daha uzundur. Ağrı kontrolü, nefes egzersizleri ve erken yürüme iyileşmenin önemli parçalarıdır. Ağır kaldırma ve işe dönüş zamanını, ameliyatı yapan ekip size göre belirler.

Pektus ekskavatum (çukur göğüs) ve pektus karinatum (kuş göğsü) göğüs kafesinin doğuştan şekil bozukluklarıdır. Çoğu zaman kozmetik bir durumdur, ancak bazı çocuklarda efor kapasitesini ya da duygusal durumu etkileyebilir. Değerlendirme muayene, gerekirse görüntüleme ve kalp-akciğer testleriyle yapılır; ameliyat gerekip gerekmediğine (örneğin Nuss yöntemi) bu bulgularla karar verilir.

Aşırı terleme (özellikle avuç içi ve koltuk altı) çoğu kişide önce antiperspirantlar, ilaçlar ya da diğer yöntemlerle denenir. Bunlar yetersiz kalırsa torakoskopi ile sempatik sinir zincirine müdahale (sempatektomi) seçenek olabilir. Telafi edici terleme gibi yan etkiler görülebildiği için kararı ayrıntılı bilgilendirmeden sonra vermeniz önemlidir.

Mevcut tetkik sonuçlarınızın değerlendirilmesi, ameliyat sonrası kontrol ya da ikinci görüş için online görüşme uygun olabilir. Ancak akciğerlerin muayenesi ve ameliyat kararı için çoğu zaman yüz yüze değerlendirme gerekir. Online görüşme acil durumların yerine geçmez; ani göğüs ağrısı ya da nefes darlığında acile gidin.