Göğüs hastalıkları (akciğer hastalıkları), akciğerleri, solunum yollarını ve plevrayı ilgilendiren hastalıklara bakan iç hastalıkları kökenli bir uzmanlık dalıdır. Bu alanın doktoru, tıp fakültesinden sonra göğüs hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimdir. Ameliyat yapmaz, tanı koyar ve ilaç, solunum cihazı gibi tıbbi tedavileri planlar.

Astım, KOAH, zatürre, bronşit, bronşiyektazi, akciğer tüberkülozu, sarkoidoz, interstisyel akciğer hastalıkları, akciğer embolisi, plevra sıvısı ve uyku apnesi en sık konulardır. Akciğer kanserinin tanısı ve ilk değerlendirmesi de bu alana girer, tedavi onkoloji ve göğüs cerrahisiyle birlikte planlanır. Kronik öksürük ve sigara bırakma desteği de verilir.

Üç haftadan uzun süren öksürük, balgam, hırıltı, eforla artan nefes darlığı, öksürükle kan gelmesi, açıklanamayan kilo kaybı veya gece terlemesi için başvurabilirsiniz. Ani başlayan şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudaklarda morarma ya da çok miktarda kan tükürme varsa beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Doktor öksürüğünüzün süresini, sigara ve meslek öyküsünü, geçirdiğiniz hastalıkları ve kullandığınız ilaçları sorar. Ardından akciğerleri dinler, solunum sayısına ve parmak ucundan ölçülen oksijen düzeyine bakar. Gerekirse akciğer filmi, solunum testi gibi tetkikleri aynı gün veya randevu ile planlar.

Akciğer filmi, solunum fonksiyon testi (spirometri), toraks tomografisi, balgam incelemesi ve kan gazı en sık kullanılanlardır. Gerektiğinde bronkoskopi ile hava yollarına bakılır, doku örneği alınır; uyku apnesi şüphesinde uyku testi, tüberküloz şüphesinde balgam ve kan testleri yapılır. Hangi tetkikin gerektiğine doktorunuz belirtilerinize göre karar verir.

Tedavi hastalığa göre değişir. Astım ve KOAH'ta inhaler ilaçlar, enfeksiyonlarda gerekli olduğunda antibiyotik, uyku apnesinde pozitif basınçlı solunum cihazı, ileri solunum yetmezliğinde oksijen desteği kullanılabilir. Akciğer rehabilitasyonu ve sigaranın bırakılması da tedavinin önemli parçalarıdır. İlaç ve doz doktorunuzun muayenesinden sonra belirlenir.

Öksürüğünüzün ne zaman başladığını, balgam rengini ve gün içindeki seyrini not edin. Daha önce çekilmiş akciğer filmlerini, tomografileri, solunum testlerini ve kullandığınız ilaçları yanınızda getirin. Sigara kullanımınızı, çalıştığınız ortamı ve ailede akciğer hastalığı olup olmadığını doktora söylemeye hazır olun.

Göğüs hastalıkları uzmanı akciğer hastalıklarını muayene, tetkik ve ilaçla yönetir, ameliyat yapmaz. Göğüs cerrahı ise akciğer, plevra ve göğüs kafesiyle ilgili ameliyatları yapan cerrahtır. Örneğin akciğer kanserinde tanı ve ilk planlama çoğu zaman göğüs hastalıklarında yapılır, ameliyat gerekiyorsa göğüs cerrahına yönlendirilirsiniz.

Tekrarlayan hırıltı, göğüste sıkışma, gece ya da sabaha karşı artan öksürük ve efor, soğuk hava veya alerjenlerle tetiklenen nefes darlığı astımı düşündürür. Tanı muayene ve solunum fonksiyon testiyle konur. Yönetimde tetikleyicilerden kaçınma, düzenli kontrol ve doktorun planladığı koruyucu ve rahatlatıcı inhaler ilaçlar yer alır.

KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), hava yollarının kalıcı daralması ile giden, kronik bronşit ve amfizemi içeren bir hastalıktır. En önemli nedeni sigara dumanıdır, ayrıca toz ve duman gibi mesleki maruziyetler de rol oynar. Belirtileri kronik öksürük, balgam ve eforda nefes darlığıdır, tanı solunum fonksiyon testiyle konur.

Üç haftadan uzun süren öksürüğün sık nedenleri astım, geniz akıntısı, mide reflüsü, sigara ve bazı tansiyon ilaçlarıdır. Daha az sıklıkla bronşiyektazi, tüberküloz, interstisyel akciğer hastalıkları ya da akciğer kanseri olabilir. Öksürüğün nedeni muayene, akciğer filmi ve gerektiğinde ek tetkiklerle araştırılır, kendi başınıza öksürük ilacı kullanmak yerine değerlendirme yaptırın.

Doktor sigara bağımlılığınızı değerlendirir, akciğer sağlığınıza bakar ve size uygun bırakma planını birlikte hazırlar. Planda davranışsal destek, nikotin yerine koyma tedavileri ya da gerekirse reçeteli ilaçlar yer alabilir. Türkiye'de sigara bırakma poliklinikleri ve ALO 171 gibi destek hatları da bu süreçte kullanılabilir.

Uyku apnesi, uykuda tekrarlayan nefes duraklamaları ile giden bir hastalıktır. Yüksek sesli horlama, gündüz uyku hali, sabah baş ağrısı ve dinlenmemiş uyanma en sık belirtilerdir. Tanı uyku laboratuvarında yapılan uyku testi (polisomnografi) ile konur, tedavide kilo kontrolü ve gerekirse pozitif basınçlı solunum cihazı kullanılır.

Akciğer filminde ya da tomografide rastlanan nodüller çoğu zaman iyi huyludur, ancak boyut ve görünüm açısından değerlendirilmelidir. Önceki görüntülerle karşılaştırma, belirli aralıklarla kontrol tomografisi ve gerekirse bronkoskopi veya iğne ile örnek alma yapılabilir. Sigara öyküsü olanlarda risk daha yüksek olduğundan doktorunuz size özel bir izlem planı çıkarır.

Üç haftadan uzun süren öksürük, balgam, kanlı balgam, gece terlemesi, ateş ve kilo kaybı tüberküloz belirtileri olabilir. Tanı akciğer filmi, balgam incelemesi ve kan ya da cilt testleriyle konur. Tedavi altı ay ya da daha uzun süren düzenli ilaç kullanımıyla yapılır, tedaviyi yarıda bırakmamak çok önemlidir ve Türkiye'de takip genellikle verem savaş dispanserleri aracılığıyla yürütülür.

İlk değerlendirme, mevcut akciğer filmi ve tetkik sonuçlarının yorumlanması, ilaç ve inhaler kullanımının gözden geçirilmesi ve takip görüşmeleri için online görüşme uygun olabilir. Akciğerlerin dinlenmesi ve ek tetkikler için yüz yüze muayene gerekir. Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya morarma varsa online görüşme beklemeden 112'yi arayın ya da acile gidin.