Ergenlerde yalnızca çok seçilmiş, ağır obezite ve eşlik eden hastalığı olan, ailesiyle birlikte değerlendirilen ve deneyimli merkezlerde izlenen olgularda düşünülür. İleri yaşta ise genel sağlık durumu, kalp ve akciğer riski ve beklenen yarar ayrıntılı tartılır, her hasta için yaş tek başına belirleyici olmaz.

Genellikle genel cerrahi uzmanlığını tamamlamış, obezite ve metabolik hastalıkların cerrahi tedavisinde deneyim kazanmış hekimdir. Aşırı kiloyla ilişkili tip 2 diyabet, yüksek tansiyon ve uyku apnesi gibi hastalıkların kontrolü için mide ve bağırsak ameliyatlarını yapar ve ameliyat sonrası takibi yürütür.

En sık tüp mide (sleeve gastrektomi) ve Roux-en-Y gastrik bypass yapılır, ayrıca mini gastrik bypass ve bazı hastalarda biliyopankreatik diversiyon gibi ameliyatlar uygulanabilir. Ameliyatlar çoğunlukla laparoskopik yöntemle, yani küçük kesilerle yapılır. Hangisinin uygun olduğuna kişiye özel karar verilir.

Genellikle vücut kitle indeksi belirli bir düzeyin üzerinde olan ya da daha düşük düzeyde olsa bile diyabet, tansiyon veya uyku apnesi gibi eşlik eden hastalığı bulunan ve diyet, egzersiz gibi yöntemlerle yeterli sonuç alamamış yetişkinlerde değerlendirilir. Uygunluğa multidisipliner ekip, ölçütleri uygulayarak karar verir. Ameliyat bir son çare değil, seçilmiş hastalar için bir tedavi seçeneğidir.

Boy, kilo, bel çevresi ve vücut kitle indeksi ölçülür. Kilo öykünüz, geçmiş diyet denemeleriniz, eşlik eden hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar ve yeme alışkanlıklarınız sorulur. Hekim ameliyat seçeneklerini, beklenen yararları ve riskleri anlatır, sonrasında diyetisyen ve gerekirse psikolog değerlendirmesi planlanır.

Kan sayımı, şeker ve HbA1c, karaciğer ve böbrek testleri, lipid profili, tiroid ve vitamin düzeyleri gibi kan testleri yapılır. Mide endoskopisi, karın ultrasonu, kalp ve akciğer değerlendirmesi ve uyku apnesi şüphesinde uyku testi istenebilir. Sonuçlara göre ameliyat tipi ve risk belirlenir.

Sigarayı ve alkolü bırakmanız, ameliyat öncesi diyetisyenin verdiği beslenme planına uymanız ve gerekirse ameliyat öncesi kısa süre sıvı ağırlıklı beslenmeniz istenebilir. Kan sulandırıcı gibi ilaçlar hekime danışılarak ayarlanır. Ameliyat sonrası yaşam tarzı değişikliğine zihinsel olarak hazırlanmak da önemlidir.

Obezite tedavisi ekip işidir. Cerrah ameliyatı yapar, endokrinolog diyabet ve hormonal sorunları yönetir, diyetisyen beslenme planını düzenler, gerektiğinde psikolog ve kardiyolog ya da göğüs hastalıkları uzmanı da sürece katılır. Ameliyat sonrası takip de bu ekip tarafından yürütülür.

Tüp midede midenin büyük kısmı çıkarılır, geriye ince, tüp biçimli bir mide kalır, bağırsak yolu değişmez. Gastrik bypassta ise küçük bir mide cebi oluşturulur ve ince bağırsağın bir bölümü atlanır, hem alınan besin miktarı hem emilim etkilenir. Reflü, diyabet ve kilo gibi etkenlere göre hekim uygun yöntemi önerir.

Beslenme aşamalı ilerler: önce sıvı, sonra püre, ardından yumuşak ve normal gıdalara geçilir. Küçük porsiyonlar, yavaş yemek, yeterli sıvı ve protein ağırlıklı beslenme esastır. Aşamaların süresini ameliyatı yapan ekip belirler, kendi başınıza hızlandırmayın.

Kilo kaybı kişiden kişiye, ameliyat tipine ve ameliyat sonrası beslenme ve hareket alışkanlıklarına göre değişir, belirli bir sonuç garanti edilemez. Çoğu hastada en hızlı kayıp ilk bir yılda olur. Bazı hastalarda zamanla bir miktar kilo geri alınabilir, uzun süreli takip bu yüzden önemlidir.

Bazı hastalarda ameliyat sonrası kan şekeri belirgin biçimde düzelir ve ilaç ihtiyacı azalır veya kalkar, ancak bu herkes için geçerli değildir ve diyabet yeniden ortaya çıkabilir. Etki, diyabet süresine ve ameliyat tipine göre değişir. İlaçları kendi başınıza bırakmayın, endokrinolog ve cerrahla birlikte ayarlanır.

Kanama, enfeksiyon, kesi veya bağlantı yerinden sızıntı, bacaklarda pıhtı ve anestezi riskleri görülebilir. Uzun vadede reflü, safra taşı, vitamin ve mineral eksiklikleri, bağırsak tıkanıklığı ve kilo geri alımı olabilir. Ateş, şiddetli karın ağrısı, nefes darlığı veya sürekli kusma varsa hemen başvurun.

Evet. Yeme miktarı ve bazı ameliyatlarda emilim azaldığı için çoğu hasta ömür boyu multivitamin ve gerekli minerallerle takip edilir, B12, demir, kalsiyum ve D vitamini gibi düzeyler belirli aralıklarla kan testiyle izlenir. Takviyeleri hekimin belirttiği doz ve sürede kullanın.

Hızlı ve büyük kilo kaybından sonra karın, kol, bacak ve göğüste kalan sarkık deriyi alan ameliyatların genel adıdır, bu işlemleri çoğunlukla plastik cerrahlar yapar. Cildin tam toparlanması için kilonun belirli bir süre sabit kalması beklenir. Hangi bölgelerin ve hangi sırayla ameliyat edileceği kişiye göre planlanır.

Kilo kaybı doğurganlığı artırabilir, ancak ameliyat sonrası ilk dönemde hızlı kilo kaybı sürerken gebelik önerilmez, hekimin bildirdiği bir süre beklenir. Gebelik planlanıyorsa önceden cerrah, kadın doğum uzmanı ve diyetisyenle konuşulmalı, vitamin düzeyleri izlenmelidir. Hormonal doğum kontrolü yöntemlerinin etkisi de ameliyata göre değişebilir.