Radyasyon onkolojisi, kanser tedavisinde yüksek enerjili ışınlarla (radyoterapi) tümör hücrelerini hedef alan uzmanlık dalıdır. Radyasyon onkoloğu, tıp fakültesinden sonra radyasyon onkolojisi uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimdir. Tedavi planını hazırlar, ışın dozunu belirler ve tedavi süresince takibi yapar.

Meme, akciğer, prostat, rahim ağzı, baş boyun, yemek borusu, rektum ve beyin tümörleri en sık ışın tedavisi uygulanan hastalıklardır. Radyoterapi tek başına, ameliyat ya da kemoterapi ile birlikte, ameliyat öncesi küçültmek ya da ameliyat sonrası kalan hücreleri hedeflemek için kullanılabilir. Kemik metastazlarındaki ağrıyı hafifletmek gibi rahatlatıcı amaçlarla da uygulanır.

Kanser tanısı aldıysanız ve tedavi planınızda radyoterapi düşünülüyorsa, genellikle onkolog ya da cerrahınız sizi bu uzmana yönlendirir. İkinci görüş almak veya planlanan ışın tedavisi hakkında bilgi edinmek için de başvurabilirsiniz. Tedavi sırasında ateş, nefes darlığı, kanama, yutamama veya durdurulamayan kusma gibi ciddi şikayetler olursa beklemeden 112'yi arayın ya da tedavi merkezinize başvurun.

Doktor hastalık öykünüzü, raporlarınızı ve görüntülerinizi inceler, tedavinin amacını ve olası yan etkilerini anlatır. Planlama aşamasında tedavi bölgesini belirlemek için simülasyon tomografisi çekilir, bazen vücut pozisyonunu sabitleyen maske veya yastık hazırlanır. Ardından fizik uzmanları ile birlikte kişiye özel doz planı oluşturulur, ışın uygulaması bu plana göre başlar.

En sık dıştan uygulanan ışın tedavisi (eksternal radyoterapi) kullanılır, modern cihazlarla tümöre yoğunlaştırılmış ve çevre dokuyu koruyan teknikler (IMRT, VMAT, görüntü kılavuzlu radyoterapi) uygulanır. Küçük ve belirli tümörlerde yüksek dozun az seansta verildiği stereotaktik radyoterapi, bazı hastalıklarda ışın kaynağının tümörün içine ya da yanına yerleştirildiği brakiterapi tercih edilebilir. Yöntem hastalığın türüne ve yerine göre seçilir.

Yan etkiler ışın alan bölgeye ve doza göre değişir. Yorgunluk, ışınlanan bölgede cilt kızarıklığı ve kuruluk, saç dökülmesi (yalnızca ışın alan bölgede), ağız ya da yutma şikayetleri, bulantı ve ishal gibi belirtiler görülebilir. Çoğu yan etki tedavi bitiminden sonra zamanla geriler, bazıları ise geç dönemde ortaya çıkabilir, doktorunuz size nelere dikkat edeceğinizi anlatır.

Önceki rapor, patoloji sonucu, görüntüleme ve ameliyat belgelerinizi yanınızda getirin, kullandığınız ilaçları ve alerjilerinizi not edin. Işınlanacak bölgeye göre cilt bakımı, ağız ve diş kontrolü ya da beslenme düzeni gibi hazırlıklar önerilebilir. Tedavi seanslarının kısa olduğunu ancak günlük ya da haftalık takvimle uzun bir süreye yayıldığını bilip yakınlarınızla ulaşım planı yapmanız yararlıdır.

Radyasyon onkoloğu kanseri ışın tedavisiyle, medikal onkolog ise kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi gibi ilaç tedavileriyle yönetir. Cerrahi onkoloji ise ameliyatla tümörü çıkarır. Kanser tedavisi çoğu zaman bu üç uzmanın birlikte çalıştığı tümör kurullarında planlanır.