Kulak burun boğaz (KBB) uzmanı, kulak, burun, sinüsler, boğaz, gırtlak ve baş boyun bölgesi hastalıklarını hem ilaçla hem ameliyatla tedavi eden hekimdir. Tıp fakültesinden sonra bu alanda uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. İşitme, denge, koku, ses ve yutma sorunlarında ilk başvurulacak branşlardan biridir.

Orta kulak enfeksiyonu, işitme kaybı, kulak çınlaması, baş dönmesi, sinüzit, alerjik nezle, burun eğriliği, burun eti, bademcik ve geniz eti sorunları, horlama ve uyku apnesi, ses kısıklığı, yutma güçlüğü ile boyun ve tiroid kitleleri bu branşın konularıdır. Ayrıca gırtlak ve baş boyun tümörlerinin tanı ve cerrahisi de KBB uzmanlarının işidir.

Birkaç haftadan uzun süren burun tıkanıklığı, tekrarlayan sinüzit, kulak ağrısı veya akıntısı, işitme azalması, kulak çınlaması, sürekli boğaz ağrısı ya da iki haftadan uzun süren ses kısıklığında başvurabilirsiniz. Boyunda ağrısız ve büyüyen bir kitle, yutmada giderek artan güçlük veya burun ya da boğazdan açıklanamayan kanama da değerlendirilmelidir. Nefes alamama, boğazda şişlik hissi, ani işitme kaybı ya da şiddetli burun kanamasında beklemeden Türkiye'de 112'yi arayın veya acil servise gidin.

Doktor şikâyetlerinizi dinledikten sonra kulak zarını otoskop ya da mikroskopla, burun ve boğazı ışıklı aletlerle muayene eder. Gerektiğinde ince esnek bir kamera (endoskop) burundan geçirilerek burun, geniz ve gırtlak daha ayrıntılı görülür, bu işlem kısa sürer ve genellikle uyuşturucu sprey yeterlidir. Boyun lenf bezleri ve tiroid de elle muayene edilir.

İşitmeyi ölçmek için odyometri ve timpanometri, denge sorunlarında ENG ya da VNG gibi testler yapılır. Sinüsler ve kulak yapısı için paranazal sinüs ve temporal kemik tomografisi, kitlelerde boyun ultrasonu, MR ya da biyopsi istenebilir. Alerjik nezlede deri prik testi veya kan testi, horlamada uyku testi (polisomnografi) kullanılır.

Çoğu durumda tedavi ilaçlarla başlar: burun spreyleri, antihistaminikler, gerektiğinde antibiyotik, kulak damlaları ve burun yıkama. İlaçlara yanıt vermeyen veya yapısal sorunlarda septoplasti, sinüs ameliyatı, bademcik ya da geniz eti ameliyatı, kulak zarı onarımı (timpanoplasti), ses telinde mikrocerrahi gibi girişimler yapılır. İşitme cihazları ve işitme implantları işitme kaybında kullanılabilir.

Şikâyetlerinizin ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını ve kullandığınız ilaç ve spreyleri not edin. Daha önce yapılmış işitme testi, tomografi ve ameliyat bilgilerinizi getirin. Kulağınızı kulak çöpüyle temizlemeyin, muayeneye kadar kulağa damla ya da yağ damlatmayın, çünkü bu muayeneyi zorlaştırabilir.

KBB uzmanı hekimdir, kulak hastalıklarını tanır, ilaç yazar ve ameliyat yapar. Odyolog ise işitme ve denge testlerini yapan, işitme cihazı uygulayan ve işitme rehabilitasyonu veren, hekim olmayan bir sağlık profesyonelidir. Genellikle önce KBB muayenesi, ardından gerekirse odyolojik test ve cihaz uygulaması yapılır.

Sinüzit, burun çevresindeki hava boşluklarının iltihabıdır, burun tıkanıklığı, yüzde basınç ve ağrı, burun akıntısı, geniz akıntısı ve koku azalması yapar. Çoğu akut sinüzit viral başlar ve birkaç haftada düzelir, bakteriyel olanlarda antibiyotik gerekebilir. Üç aydan uzun süren kronik sinüzitte burun spreyleri, burun yıkama ve gerekirse sinüs ameliyatı düşünülür.

Bademcik ameliyatı sık tekrarlayan bademcik iltihabı, bademcik çevresinde apse, uyku sırasında nefes kesilmesi ya da yutma ve nefes alma güçlüğü gibi durumlarda düşünülür. Geniz eti ameliyatı ise sürekli ağızdan nefes alma, horlama, tekrarlayan orta kulak iltihabı ya da kulakta sıvı birikmesinde gündeme gelir. Karar çocuğun yakınmalarına ve muayeneye göre verilir, her büyük bademcik ameliyat gerektirmez.

İşitme kaybı kulak kiri tıkacı, orta kulakta sıvı veya enfeksiyon gibi tedavi edilebilir nedenlerden, yaşa bağlı değişikliklerden, yüksek sese maruziyetten veya iç kulak sinirinin hasarından kaynaklanabilir. Kulak çınlaması çoğu kez işitme kaybına eşlik eder, bazen stres, bazı ilaçlar ya da kulak hastalıkları ile ilişkilidir. Birkaç saat ya da gün içinde gelişen ani işitme kaybı acil değerlendirme gerektirir, erken başvuru önemlidir.

Çocuk kulağını çekiştirir, huzursuzdur, ateşi vardır, iyi uyuyamaz ya da kulaktan akıntı gelebilir. Orta kulak iltihabı nezleden sonra sık görülür, bazen kendiliğinden geçer, bazen antibiyotik ve ağrı kesici gerekir. Tekrarlayan iltihap, kulakta sıvı, işitme azalması veya konuşma gecikmesi varsa KBB muayenesi gerekir, bazı çocuklarda kulağa tüp takılabilir.

Basit horlama genellikle zararsızdır, ancak uykuda nefesin tekrar tekrar durması (uyku apnesi) gün içi uyku hali, sabah baş ağrısı ve dikkat sorunlarına yol açar. Tedavi edilmeyen uyku apnesi tansiyon, kalp ritim bozukluğu ve trafik kazası riskini artırabilir. Tanı uyku testiyle konur, tedavide kilo kontrolü, CPAP cihazı, ağız içi aparatlar ya da seçilmiş hastalarda burun, damak ve dil kökü ameliyatları kullanılabilir.

Burun eğriliği (septum deviasyonu) çoğu kişide vardır, ancak sürekli burun tıkanıklığı, tekrarlayan sinüzit, burun kanaması veya horlamaya yol açıyorsa ameliyat düşünülür. Septoplasti, eğri kıkırdak ve kemiğin düzeltilmesidir ve burun içinden yapılır. Yalnızca görünüm için yapılan estetik burun ameliyatı (rinoplasti) bundan farklıdır, ikisi birlikte de planlanabilir.

Başın belli hareketlerinde birkaç saniyelik dönme hissi çoğunlukla iç kulaktaki küçük kristallerin yer değiştirmesine (BPPV) bağlıdır ve özel manevralarla tedavi edilir. Saatlerce süren dönme, işitme azalması ve kulak çınlaması Meniere hastalığı, kulak çınlaması ve ani dönme ise iç kulak ya da denge siniri iltihabını düşündürür. Konuşma bozukluğu, çift görme, kol ya da bacakta güçsüzlük veya şiddetli baş ağrısıyla birlikte baş dönmesi felç belirtisi olabilir, bu durumda beklemeden 112'yi arayın.

Soğuk algınlığına bağlı ses kısıklığı genellikle bir iki haftada geçer. İki üç haftadan uzun süren ses kısıklığı, özellikle sigara içenlerde, ses telinde nodül, polip, reflü etkisi ya da daha nadiren tümör açısından gırtlak muayenesi gerektirir. Yutarken takılma, kilo kaybı, yemek veya tükürük sırasında öksürme ve boyunda kitle de kısa sürede değerlendirilmelidir.