Sık Sorulan Sorular
Hayvan davranışı uzmanlığı nedir?
Hayvan davranışı alanı, kedi, köpek ve diğer evcil hayvanlarda görülen davranış sorunlarının nedenini anlamayı ve çözüm üretmeyi amaçlar. Davranış sorunu bazen ağrı, hormon ya da sinir sistemi hastalığı gibi tıbbi bir nedene bağlı olabilir. Bu yüzden veteriner hekimin muayenesi bu sürecin önemli bir parçasıdır. Hayvanınızın korku, kaygı ve stres gibi duygusal durumları da değerlendirilir.
Hayvan davranışı uzmanı hangi sorunlarla ilgilenir?
Saldırganlık ve ısırma, ayrılık kaygısı, aşırı havlama ya da miyavlama, evin içinde tuvalet yapma ya da kedilerde kum kabı dışına idrar yapma, korkular (havai fişek, gök gürültüsü, veteriner korkusu), eşyalara zarar verme, tekrarlayan kendini yalama ya da kuyruk kovalama gibi takıntılı davranışlar bu alanın konularıdır. Yeni bir eve ya da aile üyesine uyum sorunları ve hayvanlar arası çatışmalar da değerlendirilir. Davranış değişikliği ansızın başladıysa nedeninin tıbbi olup olmadığına önce veteriner hekim bakmalıdır.
Hayvanım için ne zaman davranış uzmanına başvurmalıyım?
Davranış sorunu sizin ya da başkalarının güvenliğini tehdit ediyorsa (ısırma, saldırganlık), hayvanınız kendine zarar veriyorsa, yemeyi ya da içmeyi bırakmışsa ya da sorun giderek kötüleşiyorsa beklemeyin. Davranış ansızın değiştiyse, örneğin sakin bir hayvan birden saldırgan olduysa ya da kedi tuvalet alışkanlığını bıraktıysa, önce bir hastalık dışlanmalıdır. Isırma sonrası yaralanma, durmayan kanama, nöbet ya da yürüyememe gibi durumlarda doğrudan en yakın veteriner kliniğine gidin.
Davranış görüşmesinde neler olur?
Görüşme çoğunlukla uzun sürer ve sorunun ne zaman başladığı, hangi durumlarda ortaya çıktığı, evdeki düzen, beslenme, egzersiz ve aile üyelerinin tepkileri ayrıntılı sorulur. Hayvanınızın genel sağlığı muayene edilir ve sorunun tıbbi bir nedeni olup olmadığı araştırılır. Ardından sorunun olası nedeni, çevre ve rutin düzenlemeleri ile eğitim planı ve gerekirse tedavi seçenekleri size anlatılır.
Davranış sorunlarında hangi değerlendirmeler yapılır?
Ayrıntılı davranış öyküsü, mümkünse sorunun video kayıtları ve hayvanın yaşam ortamının incelenmesi temel değerlendirmelerdir. Veteriner hekim fiziksel muayene yapar, gerekirse ağrı, hormon bozukluğu ya da organ hastalığını dışlamak için kan ve idrar tahlili, röntgen veya ultrason ister. Hayvanın beden dili, korku ve kaygı belirtileri gözlemlenir, ailenin günlük rutini de değerlendirmeye katılır.
Davranış sorunlarında hangi yöntemlerle çalışılır?
Temel yaklaşım, sorunun tetikleyicisini bulmak ve ödül temelli, korkutmayan eğitimle istenen davranışı öğretmektir. Çevre düzenlemesi (saklanma alanı, kum kabı sayısı ve yeri, oyun ve zihinsel uyarı), rutin ve ayrılık egzersizleri sık kullanılır. Gerekli görülürse feromon ürünleri, besin takviyeleri ya da yalnızca veteriner hekimin reçetelediği ilaçlar plana eklenebilir. Ceza, bağırma ya da fiziksel müdahale sorunu çoğunlukla kötüleştirir, bu yüzden kullanılmaz.
Davranış görüşmesine nasıl hazırlanmalıyım?
Sorunun gerçekleştiği anları telefonla kısa videolar halinde kaydedin, bunlar doktorun anlatımdan daha net bir tablo görmesini sağlar. Sorunun ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını, hayvanın yaşını, beslenmesini, eski hastalıklarını ve aşı kayıtlarını not edin. Daha önce denenen çözümleri ve verdiği tepkileri, kullandığı ilaç ve takviyeleri de yazın. İnsan ilaçlarını hayvana kendi kararınızla vermeyin.
Davranış uzmanı ile hayvan eğitmeni arasındaki fark nedir?
Hayvan eğitmeni temel itaat ve beceri öğretmeye odaklanır. Davranış alanında çalışan veteriner hekim ise sorunun tıbbi nedenlerini inceleyebilir, tanı koyabilir ve gerekirse ilaç tedavisi verebilir. Ciddi saldırganlık, yoğun kaygı ve kompulsif davranışlarda ya da davranış ansızın değiştiğinde önce veteriner hekim değerlendirmesi önerilir. Eğitmen ve veteriner hekim çoğu zaman birlikte çalışır, hayvanınızın ihtiyacına göre doğru kişiyi seçin.
