Androloji, erkek üreme sağlığı ve cinsel işlevlerle ilgilenen tıp dalıdır. Erkek kısırlığı, sertleşme sorunları, testosteron düşüklüğü ve testis hastalıkları bu alanın başlıca konularıdır.

Androlog erkek infertilitesi, erektil disfonksiyon, erken boşalma, hipogonadizm (testosteron eksikliği), varikosel, Peyronie hastalığı ve inmemiş testis gibi durumları değerlendirir. Ayrıca testis ağrısı, sperm sayısı ve kalitesindeki bozukluklar ve cinsel isteksizlik için de başvurulur.

Bir yıl boyunca korunmasız ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamıyorsanız, sertleşme ya da boşalma sorunu yaşıyorsanız, testislerde şişlik, ağrı veya sertlik fark ederseniz başvurabilirsiniz. Cinsel isteğinizde belirgin azalma, sürekli yorgunluk ve kas kaybı da değerlendirme için bir nedendir. Testiste aniden başlayan şiddetli ağrı acildir, beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin (Türkiye'de).

Muayene bir görüşmeyle başlar, şikâyetleriniz, geçirdiğiniz hastalıklar, kullandığınız ilaçlar, alışkanlıklarınız ve çocuk isteğiniz hakkında sorular sorulur. Ardından genital bölge ve testisler muayene edilir, gerekirse tetkik istenir. Muayene gizlilik içinde yapılır, rahatsızlık duyduğunuz noktada doktora söylemeniz yeterlidir.

En sık istenen tetkik spermiyogramdır (meni analizi). Kan testlerinde testosteron, FSH, LH, prolaktin ve gerektiğinde tiroid ve şeker ölçümleri bakılır. Skrotal Doppler ultrason varikosel ve testis yapısını gösterir, gerekirse genetik testler ve idrar tahlili eklenir.

Tedavi soruna göre değişir: ilaç tedavisi, hormon desteği, yaşam tarzı düzenlemeleri, cinsel terapi ve gerektiğinde cerrahi girişim (örneğin varikosel ameliyatı) uygulanır. Kısırlıkta uygun olgularda aşılama ya da tüp bebek gibi yardımcı üreme yöntemleri için yönlendirme yapılır. Hangi yöntemin size uygun olduğuna muayene ve tetkik sonuçlarıyla birlikte hekiminiz karar verir.

Şikâyetlerinizin ne zaman başladığını, kullandığınız ilaçları ve varsa eski tetkik sonuçlarını not edip getirin. Spermiyogram planlanıyorsa laboratuvarın bildirdiği cinsel perhiz süresine uyun ve son haftalarda ateşli bir hastalık geçirdiyseniz doktora söyleyin. Eşinizle birlikte gelmeniz çocuk isteği durumunda süreci kolaylaştırır.

Üroloji, erkek ve kadında idrar yollarını, erkekte ayrıca üreme organlarını kapsayan geniş bir alandır; böbrek taşı, prostat ve mesane hastalıkları da buna girer. Androloji ise yalnızca erkek üreme sağlığına ve cinsel işlevlere odaklanır. Pratikte androloji ile ilgilenen hekimlerin çoğu üroloji eğitimi almıştır, bu yüzden iki alan birbirine yakındır.

Varikosel, hormon dengesizlikleri, geçirilmiş kabakulak orşiti veya enfeksiyonlar, genetik nedenler, sperm yollarında tıkanıklık ve inmemiş testis başlıca nedenlerdir. Sigara, aşırı alkol, obezite, kontrolsüz ısı maruziyeti ve bazı ilaçlar sperm kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bazı olgularda neden bulunamaz, bu durumda da yardımcı üreme yöntemleri gündeme gelebilir.

Sertleşme sorunu damar hastalıkları, diyabet, yüksek tansiyon, hormon eksikliği, sinir hasarı, bazı ilaçlar ve stres, kaygı ya da depresyon gibi psikolojik etkenlerle ortaya çıkabilir. Sigara ve alkol de damarları ve sinirleri etkileyerek sorunu artırabilir. Sorun bazen kalp ve damar hastalığının erken bir işareti olabilir, bu yüzden değerlendirme önemlidir.

Varikosel, testisin damarlarının genişlemesidir ve çoğunlukla sol tarafta görülür. Her varikosel ameliyat gerektirmez; ağrı, testis küçülmesi ya da sperm bozukluğu ve çocuk isteği varsa cerrahi düşünülür. Karar, muayene ve spermiyogram sonuçlarına göre verilir.

Azalmış cinsel istek, sertleşme güçlüğü, yorgunluk, enerji düşüklüğü, kas gücü kaybı, karın çevresinde yağlanma ve ruh hali değişiklikleri görülebilir. Bu belirtiler başka hastalıklarda da olabilir, bu yüzden tanı yalnızca belirtiye değil, uygun saatte alınan kan testlerine dayanır. Tedavi gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir, kendi başınıza hormon kullanmayın.

Evet, çoğu kişide etkili yöntemler vardır. Davranışsal teknikler, kaygıyı azaltmaya yönelik cinsel terapi, kullanılan ilaçlar ve uyuşturucu etkili kremler bu seçenekler arasındadır. Önce başka bir nedenin (prostat iltihabı, tiroid sorunları, sertleşme güçlüğü) olup olmadığına bakılır, ilaçlar doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

Evet, çocuk sahibi olamama çoğu zaman çiftin ortak konusudur ve nedenler erkekte, kadında ya da her ikisinde olabilir. Bu yüzden erkeğin spermiyogramı ve androloji muayenesi ile kadının kadın doğum muayenesi paralel yürütülür. Böylece gereksiz zaman kaybı önlenir ve doğru yöntem birlikte seçilir.

Evet, inmemiş testis, testis torsiyonu, fimozis, hidrosel, sünnet sonrası sorunlar ve ergenlik gecikmesi bu yaş grubunda görülebilir. Testisin doğumdan sonraki ilk aylarda yerine inmemesi ya da ergenlikte beklenen gelişimin görülmemesi kontrol gerektirir. Çocuklarda bu durumlar çoğunlukla çocuk cerrahisi, çocuk üroloji veya çocuk endokrinoloji ile birlikte ele alınır.

İlk değerlendirme, şikâyetlerin anlatılması, tetkik sonuçlarının yorumlanması ve tedavi takibi için online görüşme uygun olabilir. Testislerin muayenesi, ultrason ve spermiyogram gibi işlemler ise yüz yüze yapılmak zorundadır. Online görüşmede doktorunuz gerekli gördüğünde sizi muayeneye çağırır.