Hacamat, cilt üzerine yerleştirilen kupalarla vakum oluşturulan geleneksel bir uygulamadır. Yaş hacamatta cilt yüzeyine çok hafif çizikler atılarak az miktarda kan alınır, kuru hacamatta ise yalnızca vakum uygulanır. Türkiye'de Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamaları arasında yer alır.

Genellikle sırt, boyun, bel ağrısı, kas gerginliği ve baş ağrısı gibi şikâyetlerde, yardımcı bir yöntem olarak tercih edilir. Bu şikâyetlerde etkisini gösteren bilimsel kanıt sınırlıdır, bu nedenle uygulama bir kesin tedavi olarak sunulmamalıdır. Önce şikâyetinizin nedeni muayene ile araştırılmalıdır.

Türkiye'de GETAT uygulamaları yalnızca Sağlık Bakanlığı sertifikalı hekimler ve diş hekimleri tarafından, yetkili birimlerde yapılabilir. Sertifikası olmayan kişilerin yaptığı hacamat mevzuata uygun değildir ve ciddi enfeksiyon riski taşır. Uygulayıcının sertifikasını ve işlemin yapıldığı yerin yetkisini sormalısınız.

Önce uygulama bölgesi temizlenir ve kupa yerleştirilerek vakum oluşturulur. Yaş hacamatta kupa çıkarılıp ciltte tek kullanımlık steril bir aletle yüzeysel çizikler yapılır, ardından kupa tekrar konur ve biriken kan alınır. İşlem sonunda bölge temizlenip kapatılır, tüm malzeme tek kullanımlıktır.

Bazı çalışmalarda özellikle bel ve boyun ağrısında kısa süreli rahatlama bildirilmiştir, ancak bu çalışmaların çoğunda kalite sınırlıdır ve sonuçlar tutarlı değildir. Bu nedenle hacamatın etkinliği kesin olarak kanıtlanmış sayılmaz. Standart tıbbi tedavinin yerine geçmez, yalnızca ek bir yöntem olarak değerlendirilebilir.

Bir seans çoğunlukla yarım saat civarında tutar, hazırlık ve sonrası bakım dahil biraz daha uzayabilir. Seans sayısı ve aralığı kişiye ve şikâyete göre uygulayıcı hekim tarafından belirlenir. Kesin bir sonuç ya da seans sayısı garanti edilemez.

Uygulama yerinde morarma, kızarıklık, ağrı, geçici baş dönmesi ve bayılma görülebilir. Steril olmayan koşullarda cilt enfeksiyonu ve kan yoluyla bulaşan hastalıklar (hepatit, HIV) riski vardır. Çok sık ve fazla kan alımı kansızlığa yol açabilir.

Kan sulandırıcı ilaç kullananlara, kanama bozukluğu (hemofili gibi) ve kansızlığı olanlara, hamilelere, ağır kalp ya da böbrek hastalığı olanlara ve uygulama bölgesinde cilt enfeksiyonu veya yarası olanlara önerilmez. Kronik hastalığı olanlar işlemden önce mutlaka muayene olmalıdır. Çocuklarda ve yaşlılarda uygulama özel dikkat gerektirir.

Kullandığınız ilaçları, kronik hastalıklarınızı, alerjilerinizi ve varsa gebelik durumunuzu uygulayıcıya bildirin. Çok aç ya da çok tok olmamanız, işlemden önce hafif bir öğün yemeniz genellikle önerilir. İşlemden önce bilgilendirilmiş onam formunu okuyup soru sorabilirsiniz.

Uygulama bölgesini temiz ve kuru tutun, uzmanın önerdiği süre boyunca ağır egzersizden ve bölgeye sürtünmeden kaçının. İzlerde kızarıklık, şişlik, akıntı ya da ateş olursa vakit kaybetmeden başvurun. Sonrasında bol su içmeniz ve dinlenmeniz önerilir.

Hayır, hacamat standart tıbbi tedavinin yerine geçmez. Ağrınızın ya da hastalığınızın nedeni muayene ve gerektiğinde tetkikle belirlenmeli, uygun tedavi bu doğrultuda planlanmalıdır. Hacamat yalnızca doktorunuzla konuşarak ek bir seçenek olarak düşünülebilir.

Kupa ve çizik izleri genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde solar. Süre cildin yapısına ve uygulamanın şiddetine göre değişir. İzlerin uzun süre geçmemesi ya da enfeksiyon belirtileri varsa uygulayıcıya veya bir hekime başvurun.

Kupanın çekme hissi ve çizikler genellikle hafif rahatsızlık yaratır, çoğu kişi bunu tolere edebilir. Ağrı eşiği kişiden kişiye değiştiği için hissin düzeyi farklı olabilir. Rahatsızlık fazlaysa işlem sırasında hemen söyleyin.

Kuru hacamatta cilde çizik atılmaz, yalnızca kupayla vakum uygulanır ve kan alınmaz. Yaş hacamatta ise yüzeysel çiziklerle az miktarda kan alınır, bu nedenle enfeksiyon ve kanama riski daha fazladır. Hangi yöntemin uygun olduğuna uygulayıcı hekim sizi muayene ederek karar verir.

Uygulayıcının Sağlık Bakanlığı GETAT sertifikasına sahip bir hekim ya da diş hekimi olduğundan emin olun. Tek kullanımlık steril malzeme, temiz ortam, işlem öncesi öykü alınması ve bilgilendirilmiş onam güvenli uygulamanın işaretleridir. Kesin iyileşme vadeden ya da ilaçları bırakmanızı isteyen yerlerden uzak durun.

Yüksek tansiyon, diyabet ve kalp hastalığı gibi kronik hastalıkları olanların işlemden önce mutlaka muayene olması ve kendi hekimleriyle konuşması gerekir. Bazı durumlarda uygulama güvenli olmayabilir ve ilaçlarınızı hacamat nedeniyle kendi kendinize bırakmamalı ya da değiştirmemelisiniz. Karar uygulayıcı hekimle birlikte verilir.